Wet zorg en dwang

De Wet zorg en dwang (Wzd) is 5 jaar geleden ingevoerd en beschermt de rechten van mensen met een verstandelijke beperking bij onvrijwillige zorg of opname. Het uitgangspunt van de wet is dat zorg zoveel mogelijk vrijwillig plaatsvindt. Binnen Ipse de Bruggen zet het Bureau Zorg en Dwang zich in om onvrijwillige zorg zoveel mogelijk te voorkomen en zorgvuldig te registreren. In 2025 zijn hierin belangrijke stappen gezet. Zo is onderzocht hoe we de bestuurlijke afspraken rond de Wzd goed kunnen toepassen en zijn de wijzigingen breed in de organisatie verspreid.

In 2025 hadden we 6 Wzd‑functionarissen, waaronder 2 artsen voor verstandelijk gehandicapten die dat jaar in deze rol zijn gestart. Hierdoor verbeterde het toezicht op maatregelen rond medicatie, voeding en medische handelingen.

Veel teams kregen in 2025 ondersteuning bij het goed registreren en evalueren van maatregelen. Beleidsmedewerkers Wzd hebben veel adviezen gegeven over de afbouw van onvrijwillige zorg en het inzetten van alternatieven. Daarnaast werkten verschillende disciplines samen in het zorgprogramma Afbouw fysieke fixatie, zoals gedragskundige, zorgmanagers, intern expertise team en trainers van de Preventie- en Agressiehanterings Training.

Cliënten die fysiek worden gefixeerd met meer dan 2 personen en bij wie afbouw niet lukt, kunnen voor dit zorgprogramma worden aangemeld. Hierdoor zien we het aantal fixaties afnemen en dat maatregelen minder zwaar worden. Ook is er een instrument ontwikkeld om de toepassing en registratie van Wzd-maatregelen beter te volgen.

Daarnaast is er extra aandacht gevraagd voor het tijdig evalueren van maatregelen en is er samen met de afdeling Leren en Ontwikkelen een nieuw scholingsprogramma gestart. Zo werkten we aan bewustwording en blijft kennis over de Wzd beschikbaar en actueel.

Tegelijkertijd blijven er ook aandachtspunten. Zo registreren en evalueren teams nog niet alle onvrijwillige zorg correct. Met scholing, kennisdeling en extra ondersteuning is gewerkt aan verbetering. In de bestuurlijke afspraken is de evaluatietermijn voor de meeste maatregelen verlengd van 3 naar 6 maanden, waarmee we verwachten dat evaluaties hierdoor vaker op tijd plaatsvinden.